Do kiedy płaci się alimenty na dziecko?

Jednym z najczęściej zadawanych pytań w sprawach o alimenty jest: do kiedy płaci się alimenty na dziecko?
❌ Mit nr 1: „Dziecko skończyło 18 lat, więc alimenty automatycznie się kończą”.
❌ Mit nr 2: „Alimenty wygasają same i nie trzeba nic robić”.
❗ To nie jest takie proste.
Samo ukończenie przez dziecko 18 lat nie powoduje automatycznego wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego. W wielu przypadkach alimenty mogą być należne również na dorosłe dziecko.

Najważniejsze informacje – do kiedy trzeba płacić alimenty na dziecko

📌 Ukończenie 18 lat nie powoduje automatycznego wygaśnięcia alimentów.
📌 Przepisy nie wskazują konkretnego wieku, po którego osiągnięciu rodzic przestaje płacić alimenty.
📌 Kluczowe znaczenie ma możliwość samodzielnego utrzymania się przez dziecko.
📌 Dorosłe dziecko może nadal mieć prawo do alimentów, np. podczas kontynuowania nauki.
📌 Sam fakt, że dziecko nie studiuje, również nie oznacza automatycznego wygaśnięcia alimentów.
📌 Alimentów ustalonych wyrokiem sądowym nie powinno się zaprzestawać płacić samodzielnie, bez ich uchylenia w odpowiedniej procedurze.
📌 W zależności od sytuacji właściwe może być żądanie uchylenia albo obniżenia alimentów.
📌 Jeżeli rodzic nie zna aktualnej sytuacji dziecka, postępowanie sądowe może być sposobem na jej ustalenie za pomocą odpowiednich dowodów.

Do kiedy płaci się alimenty na dorosłe dziecko?

Polskie przepisy nie wskazują konkretnego wieku dziecka, od którego można uchylić się od płacenia alimentów. W praktyce rodzice często zakładają, że datą graniczną jest ukończenie przez dziecko 18. roku życia. Nie jest to prawda. Żaden przepis nie wskazuje wprost, że ukończenie 18 lat powoduje automatyczne wygaśnięcie alimentów.

Zgodnie z art. 133 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:

Znaczenie ma również art. 138 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:

Przepis ten wskazuje, że obowiązek alimentacyjny może ulegać zmianie. Zmiana może polegać nie tylko na podwyższeniu alimentów, ale również na ich obniżeniu albo uchyleniu. Nie istnieje więc jedna ustawowa granica wieku, po której alimentów „już się nie płaci”. Kluczowe staje się inne pytanie: Czy dorosłe dziecko jest w stanie samodzielnie się utrzymać?

Kiedy nie należą się alimenty na dorosłe dziecko?

Jedną z najważniejszych kwestii przy uchyleniu alimentów jest ustalenie, czy dziecko ma możliwość samodzielnego utrzymania się. Przykładowo, dziecko po ukończeniu 18. roku życia może nie kontynuować nauki, mieć wyuczony zawód i być zdolne do podjęcia pracy.
W takiej sytuacji jego sytuacja będzie inna niż sytuacja 24-letniego studenta, który nadal kształci się na studiach stacjonarnych i nie ma realnej możliwości podjęcia stałej pracy. Dlatego dużo ważniejsze od samego pytania „ile lat ma dziecko?” jest pytanie: „Czy dziecko może samodzielnie się utrzymać?”

Przykład 1️⃣ – 19-latek, który pracuje
Pytanie: „Moje dziecko ma już 19 lat, pracuje i nie studiuje. Czy mogę przestać płacić alimenty?” Odpowiedź: Załóżmy, że dziecko ma 19 lat. Nie kontynuuje nauki, ma wyuczony zawód i pracuje na pełen etat. Osiąga dochód, który pozwala mu pokrywać własne koszty utrzymania. W takiej sytuacji mogą istnieć podstawy do uchylenia obowiązku alimentacyjnego.
⚠️ Nie oznacza to jednak, że rodzic powinien po prostu przestać przelewać alimenty.
Jeżeli obowiązek alimentacyjny został ustalony wyrokiem sądowym, należy odpowiednio uregulować sytuację prawną.
To właśnie jedna z sytuacji, w których warto najpierw przeanalizować podstawy do uchylenia obowiązku alimentacyjnego, zamiast samodzielnie zaprzestawać płatności.

Do kiedy alimenty na studenta?

W sytuacji, kiedy dziecko studiuje, co do zasady przyjmuje się, że może nie mieć możliwości samodzielnego utrzymania się. Nie oznacza to jednak, że samo przedstawienie zaświadczenia o studiowaniu zawsze przesądza o wyniku sprawy. Znaczenie może mieć m. in. sposób i przebieg nauki, możliwość podjęcia pracy, osiągane przez dziecko dochody czy jego rzeczywista sytuacja życiowa. Taką sytuację obrazuje przykład z orzecznictwa, gdzie sąd wskazał: „Obowiązek alimentacyjny rodziców względem ich dzieci co do zasady nie jest ograniczony terminem, a osiągnięcie przez dziecko określonego wieku nie stanowi przesłanki jego uchylenia. Obowiązek ten nie ustaje również z chwilą osiągnięcia przez uprawnionego określonego wykształcenia. Zależy on jedynie od tego, czy dziecko jest w stanie utrzymać się samodzielnie. Aktualnie pozwany kształci się i świadczy pracę w czasie kiedy nie ma zajęć związanych z nauką. W chwili obecnej nie posiada realnych możliwości do podjęcia stałej pracy zarobkowej. W dalszym ciągu korzysta też ze wsparcia materialnego swojej matki. Pozwany nie jest w stanie samodzielnie zaspokoić swoich podstawowych potrzeb” (wyrok Sądu Rejonowego w Rybniku z 05.03.2024 r., sygn. akt IV RC 536/23).

Alimenty na dorosłe dziecko, które się nie uczy

Zupełnie inaczej może wyglądać sytuacja dziecka, które jest dorosłe, ale nie kontynuuje nauki. Dziecko może nie uczyć się z własnej woli. Może również przerwać naukę, osiągać bardzo słabe wyniki albo wielokrotnie rozpoczynać kolejne kierunki. W takiej sytuacji znaczenie może mieć to, czy dziecko rzeczywiście podejmuje starania zmierzające do usamodzielnienia się. Trzeba jednak uważać na zbyt proste wnioski.
❌ Mit: „Nie studiuje = nie należy mu się alimentacja”. To również nie jest automatyczna zasada. Istotne może być bowiem to, dlaczego dziecko nie pracuje, jakie ma możliwości zarobkowe i czy rzeczywiście może samodzielnie zaspokajać swoje podstawowe potrzeby.

Przykład 2️⃣ – dorosłe dziecko nie studiuje
Pytanie: „Mój syn ma 23 lata. Nie studiuje, nie pracuje i mieszka z drugim rodzicem. Czy muszę płacić nadal płacić alimenty?”
Odpowiedź: Odpowiedź nie jest jednoznaczna. Decyzja o zaprzestaniu płacenia alimentów tylko z tego powodu, że dziecko nie pracuje i nie uczy się, może być zbyt pochopna. W sprawie mogą mieć znaczenie takie kwestie jak:
• dlaczego dziecko nie pracuje?,
• czy może podjąć zatrudnienie?,
• czy podejmuje próby znalezienia pracy?,
• jakie ma kwalifikacje?,
• jakie jest stan zdrowia dziecka?,
• czy posiada własne źródło dochodu?.
Dopiero analiza całej sytuacji pozwala ocenić, czy istnieją podstawy do uchylenia obowiązku alimentacyjnego.

Jak przestać płacić alimenty na dorosłe dziecko?

Nie zakładaj z góry, że możesz przestać płacić alimenty tylko dlatego, że dziecko skończyło 18, 21, 24 czy 26 lat. Sam wiek nie rozstrzyga sprawy. Alimenty nie wygasają automatycznie tylko dlatego, że dziecko osiągnęło określony wiek. Jeżeli obowiązek alimentacyjny został ustalony np. wyrokiem sądowym, należy odpowiednio uregulować sytuację prawną. Jednym z rozwiązań jest złożenie pozwu o uchylenie obowiązku alimentacyjnego. Jest to rozwiązanie dla osób, które chcą formalnie ustalić, że obowiązek alimentacyjny powinien zostać uchylony.
Ma to szczególne znaczenie wtedy, gdy rodzic nie ma kontaktu z dzieckiem albo posiada jedynie częściowe informacje o jego aktualnej sytuacji. Przykładowo: dziecko ma 25 czy 26 lat, a rodzic zakłada, że powinno już dawno zakończyć naukę i rozpocząć samodzielne życie. Samo przypuszczenie nie zawsze jednak wystarczy. W postępowaniu sądowym można przeprowadzać odpowiednie dowody dotyczące sytuacji dziecka. Dopiero ich analiza pozwala ocenić, czy rzeczywiście istnieją podstawy do uchylenia obowiązku alimentacyjnego.

Dlaczego uchylenie alimentów ma znaczenie?

Dopóki obowiązek alimentacyjny ustalony np. wyrokiem sądowym nie zostanie uchylony, istnieje tytuł, na podstawie którego mogą być dochodzone alimenty. W konsekwencji samodzielne zaprzestanie płacenia może prowadzić do powstania zaległości, a w określonych sytuacjach również do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Szczególnie problematyczna może być sytuacja, kiedy rodzic nie ma kontaktu z dorosłym dzieckiem albo posiada jedynie niepełne informacje na temat jego życia. W postępowaniu sądowym można przeprowadzić odpowiednie dowody, które pozwolą ustalić rzeczywistą sytuację dziecka.

Do kiedy płaci się alimenty na dorosłe dziecko – Najczęstsze pytania

Kiedy potrzebna jest pomoc prawnika przy uchyleniu alimentów?

Pozew o uchylenie alimentów może na pierwszy rzut oka wydawać się prostym pismem. W praktyce problem często zaczyna się dopiero wtedy, gdy druga strona odpowie na pozew, zakwestionuje możliwość samodzielnego utrzymania się albo przedstawi własne dowody.
Samo przekonanie rodzica, że „dziecko ma już 25 lat, więc alimenty się nie należą”, może okazać się niewystarczające. Trzeba przede wszystkim prawidłowo ocenić sytuację prawną, określić, czego dokładnie należy żądać, a następnie odpowiednio uzasadnić swoje stanowisko i zgłosić właściwe dowody.
⚠️ Pozew o uchylenie alimentów to nie jest zwykły wzór z Internetu, który wystarczy wypełnić i wysłać do sądu.
W zależności od okoliczności konieczne może być wykazanie sytuacji zawodowej, edukacyjnej dziecka, jego możliwości zarobkowych, rzeczywistych potrzeb czy innych okoliczności. Błędne sformułowanie żądania, niewłaściwie dobrane dowody albo zbyt pochopne zaprzestanie płacenia alimentów mogą dodatkowo skomplikować sprawę.
W niektórych przypadkach warto również rozważyć, czy oprócz pozwu potrzebny będzie wniosek o udzielenie zabezpieczenia.
Dlatego przed złożeniem pozwu warto skonsultować sprawę z prawnikiem. Już jedna konsultacja może pomóc odpowiedzieć na podstawowe pytanie: czy w konkretnej sytuacji rzeczywiście istnieją podstawy do uchylenia alimentów? A może właściwszym rozwiązaniem będzie ich obniżenie albo inne uregulowanie obowiązku alimentacyjnego? Jeżeli sprawa wymaga postępowania sądowego, prawnik może pomóc w prawidłowym przygotowaniu pozwu, dobraniu argumentacji, wskazaniu dowodów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.
W sprawach o alimenty samo przekonanie, że „alimenty już się nie należą”, to zdecydowanie za mało. Najważniejsze jest prawidłowe ustalenie sytuacji prawnej i odpowiednie przeprowadzenie postępowania.

Agata Kluczek

radca prawny

Nazywam się Agata Kluczek i jestem radcą prawnym wpisanym na listę okręgowej izby radców prawnych w Toruniu pod nr wpisu Tr-1531. Prowadzę kancelarię radcy prawnego w Kwidzynie, w ramach której świadczę kompleksowe usługi prawne w sprawach z zakresu prawa rodzinnego. Jako prawnik rodzinny w Kwidzynie prowadzę sprawy o rozwód, alimenty, ustalenie kontaktów z dzieckiem, ograniczenie lub pozbawienie władzy rodzicielskiej oraz podział majątku po rozwodzie. 

Źródła i podstawa prawna

• Art. 133 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego
• Art. 138 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego
• wyrok Sądu Rejonowego w Rybniku z 05.03.2024 r., sygn. akt IV RC 536/23

Nota prawna

Wpisy zamieszczone na blogu nie stanowią porady prawnej, opinii prawnej ani wykładni prawa. Treści zamieszczone na blogu mają charakter informacyjny i nie budują stosunku klient – radca prawny. Autor nie ponosi odpowiedzialności za szkody powstałe w związku z zastosowaniem się do lub niezastosowaniem się do treści zamieszczonych na stronie. Informacje udostępnione na stronie są zgodne ze stanem prawnym na dzień ich publikacji.